* Kanatlı - Poultry

                    Kuş Gribi - AVİAN ENFLUENZA

AVİAN ENFLUENZA

(influenza –A . Peste aviare )

Hastalığın tanımı

Tavuk vebası – Avian enfluenza, kanatlılarda Orthomyxoviridae familyasındaki viruslardan A tipi Avian influenza virusunun neden olduğu, solunum ve sinir sistemine ilişkin semptomlarla seyreden yüksek morbidite ve mortaliteye sahip akut kontagiyöz bir hastalıktır.

Etiyoloji

 Orthomyxoviridae familyasından INFLUENZA grubuna ait ve RNA karekterinde genetik madde taşıyan İNFLUENZA – A virusudur.Patojenitelerine göre değişmek üzere kanatlı türlerinden izole edilen bir çok serotip bulunmaktadır.

AVİAN ENFLUENZA virusunun A-B ve C olmak üzere antijenik tipleri mevcuttur.B ve C tipi yalnız insanlarda hastalık oluşturur.A tipi ise insan at domuz balina ve kanatlılarda solunum ve sinir sistemine ait belirtilerle karakterize tavuk vebası-avian enfluenza hastalığını oluşturmaktadır.A tipi virusler Hemaglutinin (HA) ve Neurominidase (NA) antijenik yapılarına bağlı olarak alt tiplere ayrılmışlardır.bilinen 15 farklı hemalutinin (H) ve 9 farklı Neurominidase (N) tipi mevcuttur.Kanatlı hayvanlarda 80 den fazla farklı özellikte enfuenza virusu izole edilmiştir.En patojenik olanlar ise H7 N7 –tavuk vebası virusu.hindi enfluenza virusu(H6 N2. H8 N4)Tavuk Scot/59(H5 N1) Tern/GüneyAfrika(H5 N3)virusleridir.

                                        Avian influenza virusu                              

 Semptomlar

             Çok patojenik Avian Enfluenza virusleri ile oluşan hastalık vakalarında genellikle solunum güçlüğü aşırı gözyaşı akıntısı ibik ve sakalda siyanoz baş bölgesinde ödemler gelişir.Salgınların çoğunda değişik derecelerde ishal gözlenir.Bazen tavuk ve hindilerde hiçbir belirti görülmeden ani ölümler görülebilir.Akut dönemi atlatan hayvanlarda eksitasyon konvülsüyonlar veya dönme hareketleri ve ataksi dahil olmak üzere sinirsel belirtiler inkoordinasyon yürüyememe ve ayakta duramama gibi klinik bulgulara rastların.Yumurtlayan hayvanlarda yumurta verimi ani olarak düşer.

  Aşağıdaki otopsi bulguları çoğu vakalarda karekteristir.

 HASTALIĞIN ÖNEMİ

Avian enfluenza, bütün dünyada büyük ekonomik kayıplara neden olan bir hastalık olup tavukçuluk sektörünü tehdit eden önemli viral hastalıklardan biri olarak kabul edilmektedir.

           Hastalık İlk olarak 1959 yılında Scotland’da tesbit edilmiştir.Bilehare 1961 yılında Güney Afrikada Avian influenza-A  virusu H5N1 olarak izole edilmiştir.

           Enfluenza virusları ılıman ve kutuplara yakın bölgelerdeki insan domuz ve atlarda belli zamanlarda görülmektedir.Avian Enfluenza virusu birçok ülkede izole edilmiştir.Son 10 yılda Hong Kong İtalya ve Meksika da görülmüştür.Bilahare Çin Kore Pakistan Taylan gibi asya ülkelerinde A tipi virusun H5 N1 sero tipi büyük salgınlara neden olmuştur.9 Şubat 2004 tarihinde ABD de çıkan salgında izole edilen A tipi virusun H7 sero tipidir.       Kıtalararası çıkan salgınlarda virusun sub tiplerinde bir benzerlik yoktur.Dolayısı ile yatay enfeksiyonların yanında genetik mutasyonlarda hastalığın etkisi ve şiddeti üzerinde büyük bir rol oynamaktadır.

      Hastalığın yayılamasında göçmen kuşlar önemli bir rol oynamaktadır.Enfekte kuşların dışkıları ve sekresyonları ile bulaşık yem su alet personel yayılma nedenleri arasındadır.Hastalığın horizontal bulaşması (yatay bulaşma-hayvandan hayvana)çok rastlanan bulaşma şeklidir.Vertikal bulaşma(dikey bulaşma-tavuktan yumurta yolu ile civcive bulaşma)ile ilgili kesin bir kanıt bulunmamaktadır fakat enfekte  kanatlılardan elde edilen yumurtaların kabuklarında virusun varlığı tespit edilmiştir.Virusun hava yolu ile taşınması birkaç kilometre  ile sınırlıdır.Hastalık böcekler kanemici sinekler ve rodentlerle enfekte hayvanlardan duyarlı olanlara mekanik olarak bulaşır.

     2004 yılı ocak ayında VİETNAM da ciddi solunum yolu hastalığıyla seyreden bazı vakalar görülmüş ve yapılan laboratuar incelemeleri neticesinde etkenin avian influenza –A H5N1 olduğu görülmüştür.Avian influenza virusunun mutasyonla insanlara yönelik olarak patojenite kazanabileceği ve büyük salgınlara neden olabileceği bir ihtimal olarak düşünülmektedir.Hastalığın insanlara bulaşması enfekte hayvanlara veya enfekte hayvanların dışkılarına sekresyonlarına v.b materyalleri ile kontamine olmuş yüzeylere temas sonucu ya da kontamine materyalden havaya karışan virusların solunması ile olabileceği bilinmektedir. İnsandan insana bulaşmanın olmadığı virusun mutasyonla bu karekterede sahip olabileceği ifade edilmektedir.İnsanlardaki influenza –A H5N1 serotipinin sebep olduğu enfeksiyonlarda ateş boğaz ağrısı öksürük solunum güçlüğü ve viral pneumoni gibi solunum sistemine ait belirtiler görülmektedir.Avian influenzanın alt tiplerinde H5N1 hızlı bir şekilde mutasyon geçirme yeteneğinin olmasında ve bunun sonucunda diğer türler için de enfekte edici nitelik kazanabilmesinden ötürü daha ciddi görulmektedir.Hayatta kalabilen enfekte kanatlılar dışkı ve agız salgılarıyla en az 10 gün süreyle virus çıkarırlar. Bu durum hayvan satışları ve göçmen kuşlar vasıtası ile virusun yayılmasına kaynak teşkil etmektedir.H5 N1 sero tipi yüksek patojeniteli epidemilerin kaynağıdır.

      Kanatlılarda ihbarı mecburi bir hastalık olup herhangi bir tedavisi sözkonusu değildir.

KORUNMA

  Hastalığın kontrol altına alınması ve korunmada genel hijyenik koşulların yerine getirilmesi kaçınılmazdır.

    Kanatlı işletmelerinin aşağıdaki hususlara dikkat etmesi insan ve kanatlı sağlığı açısından oldukça önemlidir.

     *Bu hastalığın çok bulaşıcı ve öldürücü bir hastalık olması yanında insanlarada bulaşabileceği dikkate alınarak koruma tedbirlerini almaları gerekir.

     *İşletmelerin giriş ve çıkışları çok ciddi olarak kontrol altına alınmalıdır.İşletmenin girişinde mutlak suretle dezenfektan çukuru olmalı girmesi gereken araçlar her gün taze olarak hazırlanmış dezenfektan solusyonunun içinden geçmelidir.Ayrıca bu araçlar dezenfektanlarla yıkanmalı dırlar.

      *Çiftlik içerisinde her kümesin giriş kapısında dezenfeksiyon için gerekli tedbirler alınmalı.

      *Çiftlik içerisinde kemirgenlerle mücadele programı başlatılmalı ve titizlikle devam edilmelidir.

      *Kümeslere yabani kuş ve kemirgenlerin girişi engellenmelidir.

     *Yem su ekipman hijyenine mutlak suretle uyulmalıdır.Bir başka işletmeden alınan ekipman kesinlikle işletmeye sokulmamalıdır.

      *Her kümesin bakıcısı titizlikle ayrılmalı ve kümesler arası giriş çıkışlara izin verimemelidir.

     *Kümeslerede herhangibirinde ani olarak yüksek ölümlerin görülmesi halinde olaya hemen VETERİNER HEKİM tarafından müdahale edilmelidir.

      *Kümeslerde hergün düzenli olarak ölü kontrolü yapılmalıdır.Ölüler usulüne uygun olarak imha edilmelidir.

                                                                                    DERLEYEN

                                                                              VETERİNER HEKİM

                                                                               MÜRSEL  GÜLTEN